Ο ΣΕΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΠΟΥΣΙΑ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΗΣ ΘΩΡΑΚΙΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΛΑΟ

Δρ. Σταύρος ΤΑΣΣΟΣ - Σεισμολόγος

Ο σεισμός των 6 ρίχτερ, που έγινε την Κυριακή 26-1-2014 στην Κεφαλονιά, και η πλούσια μετασεισμική ακολουθία που συνεχίζεται και θα διαρκέσει μερικούς μήνες ακόμα, έφεραν ξανά στο προσκήνιο το θέμα της προστασίας από τους σεισμούς, αλλά και γενικότερα από τις φυσικές καταστροφές. Αυτό που αναδεικνύεται για άλλη μια φορά είναι ότι έργα όπως αυτά που είναι απαραίτητα για την αντισεισμική θωράκιση, την αντιπλημμυρική και αντιπυρική προστασία, την ασφάλεια και την υγιεινή των εργαζομένων και των λαϊκών οικογενειών δεν μπορούν να αποκτήσουν προτεραιότητα στον καπιταλιστικό δρόμο ανάπτυξης, γιατί ο σχεδιασμός και η υλοποίηση τέτοιων έργων δεν γίνεται με κριτήριο τις λαϊκές ανάγκες, αλλά την κερδοφορία του κεφαλαίου. Έτσι αντιμετωπίζουν το ζήτημα κυβέρνηση, οι Τοπικές Διοικήσεις, η ΕΕ. Η αντισεισμική θωράκιση, που περιλαμβάνει ένα πλέγμα προληπτικών παρεμβάσεων, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη στο σύνολο της χώρας. Παρόμοια είναι η κατάσταση με τα αντιπλημμυρικά έργα. Στην Αττική, για παράδειγμα, πριν λίγους μήνες σε σχετική ερώτηση ο περιφερειάρχης απάντησε ότι οι πόροι για τέτοια έργα έχουν περικοπεί κατά 67%.

Οι σεισμοί δεν κατανέμονται ισομερώς στο χώρο και το χρόνο, και αυτό που καθορίζει την καταστρεπτικότητα τους δεν είναι τόσο το μέγεθος τους, όσο η εγγύτητα της εστίας τους σε κατοικημένη περιοχή. Το 1953 από τις 9 μέχρι τις 12 Αυγούστου έγιναν 4 σεισμοί, 6.4, 6.8, 7.2 και 6.3 ρίχτερ και ισοπεδώθηκε το μεγαλύτερο τμήμα της Κεφαλονιάς και της Ζακύνθου. Πάνω από 550 άνθρωποι έχασαν τότε τη ζωή τους. Αυτό ήταν άλλωστε και το φονικότερο χτύπημα του Εγκέλαδου στην Ελλάδα στον 20ο αιώνα. Αντίθετα οι 5 σεισμοί που έγιναν από τις 14 μέχρι τις 20-2-2008 με μεγέθη 6.7, 6.6, 5.6, 6.5 και 5.6 στο θαλάσσιο χώρο νότια της Μεθώνης είχαν σχεδόν μηδενικές επιπτώσεις, ακριβώς επειδή έγιναν μακριά από κατοικημένη περιοχή. Αυτό γιατί αν είμαστε ακριβώς πάνω από την εστία του σεισμού, και δεν υπάρχουν αποσβέσεις ή ενισχύσεις της εδαφικής κίνησης, θα νοιώσουμε την ίδια ένταση της εδαφικής κίνησης, όπως αυτή εκφράζεται ως ποσοστό της επιτάχυνσης της βαρύτητας (g), ίση με 1g, ανεξάρτητα αν το μέγεθος του σεισμού είναι 1 ή 10, σε αντιστοιχία με τη θερμοκρασία του νερού που βράζει και είναι 100 βαθμοί Κελσίου, ανεξαρτήτως του μεγέθους του δοχείου μέσα στο οποίο βράζει.

ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ:

 ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΛΑΟ

του Σταύρου Τάσσου, Σεισμολόγου-Ερευνητή στο

Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών

ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΣΕΙΣΜΟΥ

Σεισμός και Πρόγνωση

Σήμερα ο σεισμός, δηλαδή η εδαφική δόνηση που γεννιέται κατά τη διατάραξη της μηχανικής ισορροπίας των πετρωμάτων από φυσικές αιτίες που βρίσκονται στο εσωτερικό της γης, και πολύ περισσότερο η δυνατότητα πρόγνωσής του, είναι ακόμα ένα άλυτο πρόβλημα, για τους εξής δύο κυρίως λόγους:

1.      Δεν έχουμε τη δυνατότητα άμεσης παρατήρησης του φαινομένου in situ, δηλ. εκεί όπου γεννιέται σε βάθη από μερικά μέχρι και 700 χλμ στο εσωτερικό της γης, σε αντίθεση, για παράδειγμα, με τα μετεωρολογικά φαινόμενα που έχουμε τη δυνατότητα να τα παρατηρούμε εκεί όπου γίνονται.

2.      Η κρατούσα άποψη της θεωρίας των τεκτονικών πλακών αν εξεταστεί προσεκτικά είναι γεμάτη από λογικές αντιφάσεις και ελλείψεις πειραματικής επιβεβαίωσης. Για παράδειγμα:

·         Η παρατηρούμενη αύξηση της ταχύτητας διάδοσης των σεισμικών κυμάτων με το βάθος μπορεί μόνο να ερμηνευθεί με την αύξηση της ακαμψίας-στερεότητας των πετρωμάτων με το βάθος, σε ευθεία αντίθεση με την κρατούσα άποψη για το θερμό και ημίρρευστο εσωτερικό της γης της θεωρίας των πλακών. Επίσης η άποψη που προβάλλεται ότι είναι η πίεση αυτή που αλλάζει τις φυσικές ιδιότητες των πετρωμάτων στο εσωτερικό της Γης δεν ισχύει αφού μέχρι τα όρια του μανδύα με τον πυρήνα, σε βάθος περίπου 2900 km, η ακαμψία και η ασυμπιεστότητα των πετρωμάτων είναι από δύο φορές, μέχρι δύο τάξεις μεγέθους μεγαλύτερες από την στατική πίεση, δηλαδή την πίεση των υπερκειμένων στρωμάτων.

·         Τα πετρώματα, στο πλαίσιο της κυρίαρχης άποψης της θεωρίας των τεκτονικών πλακών, είναι ελαστικά μέσα και η συσσώρευση των τάσεων κατά μήκος μελλοντικών ρηγμάτων από το οριζόντιο στατικό φορτίο που οφείλεται στην κατά μερικά εκατοστά το χρόνο οριζόντια μετακίνηση των λιθοσφαιρικών πλακών, προκαλούν τη κάμψη, δηλαδή την ελαστική παραμόρφωση των πετρωμάτων, μαζί όμως με τον ερπυσμό, τη θραύση και τη δημιουργία ρήγματος, που είναι ανελαστικές παραμορφώσεις, και τελικά σεισμό, που είναι το αποτέλεσμα της κάμψης, που όπως αναφέρθηκε είναι ελαστική παραμόρφωση.

·         Όμως η άποψη ότι το οριζόντιο στατικό φορτίο και τα ρήγματα είναι το αίτιο και ο σεισμός το αποτέλεσμα, δεν επιβεβαιώνεται από την παρατήρηση. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει ο διάσημος Ιάπωνας σεισμολόγος Καναμόρι ένα «σεισμικό» ρήγμα δεν παρατηρήθηκε ποτέ. Ο επίσης διάσημος Αυστραλό-Αμερικάνος σεισμολόγος Μπόλτ αναφέρει ότι ρήγματα που παρήχθησαν από υπόγειες πυρηνικές δοκιμές δεν δημιούργησαν σεισμούς, ενώ αντίθετα οι πυρηνικές δοκιμές δημιούργησαν σεισμούς μέχρι και 7 ρίχτερ. Ακόμα η παρατήρηση δείχνει ότι συνήθως δεν προκαλούνται ζημιές σε κτίσματα κατά μήκος ρηγμάτων, και τα μήκους χιλιάδων χιλιομέτρων ρήγματα στον Ειρηνικό Ωκεανό είναι ελεύθερα σεισμών.